wtorek, 28 czerwca 2011

"Nie szukaj tego, co jest zbyt ciężkie..." Syr 4:21

Nie szukaj tego,
co jest zbyt ciężkie,
ani nie badaj tego,
co jest zbyt trudne dla ciebie.

Mądrość Syracha 4:21 (Biblia Tysiąclecia)

W wersji greckiej werset ten przedstawia się następująco:
χαλεπώτερά σου
μὴ ζήτει
καὶ ἰσχυρότερά σου
μὴ ἐξέταζε
Słowo ζητέω, które zostało przez tłumaczy Biblii Tysiąclecia przełożone jako 'szukać' może oznaczać również: "próbować, usiłować, zmagać się".

Pierwsze słowa tego wersetu można więc oddać następująco:

Nie zmagaj się z tym, co jest dla ciebie zbyt ciężkie

Co to oznacza? Czy autor tych słów zniechęca nas do obierania sobie wielkich celów czy rezygnacji z marzeń? Nie, myślę, że nie o to tutaj chodziło - przecież w tej samej księdze zachęca on do zgłębiania tajemnic mądrości. Nie ma tu mowy o celu, który chcemy osiągnąć, ale o sposobie jego osiągnięcia.

Marzyć nie tylko wolno, ale wręcz należy. Obieranie sobie wielkich celów również jest rzeczą słuszną i piękną. Jednak wielkie marzenia są porzucane często z powodu tego, że marzyciel nieumiejętnie stawia kroki na drodze do urzeczywistnienia swoich snów. Podejmuje od samego początku spektakularne działania. Bierze na swoje barki ogromne odpowiedzialności. Robi wszystko z rozmachem. To czego się podjął zaczyna go szybko przerastać i porzuca on swoje marzenia. Ale czy musi tak być?

Autor Księgi Syracha daje nam pewną bardzo cenną radę: "Nie zmagaj się z tym, co jest dla ciebie zbyt ciężkie". Jak tą radę zastosować? Na drodze do osiągnięcia celu powinniśmy podejmować działania, które są dla nas wykonalne. Zabierzmy się najpierw za te rzeczy, które jesteśmy w stanie zrobić. Kiedy już tego dokonamy, zajmijmy się kolejnymi zadaniami. Stwórzmy sobie cele pośrednie. Kiedy chcemy nauczyć się robić tort urodzinowy, a nie mamy pojęcia o pieczeniu, to zamiast brać się od razu do zrobienia tortu, spróbujmy upiec jakieś proste ciasto. Zaoszczędzimy sobie w ten sposób rozczarowania, że tort nam nie wyszedł, a także nabędziemy umiejętności, które okażą się pomocne w przyszłym przedsięwzięciu zrobienia pysznego tortu.


~~


A teraz przedstawię tą myśl na swoim przykładzie.

Stworzyłem tego bloga z myślą o podzieleniu się z czytelnikami moimi przemyśleniami odnośnie Księgi Mądrości Syracha. I zabrałem się do pracy...

Chciałem przedstawiać rozważania rozdział po rozdziale, fragment po fragmencie, werset po wersecie. Okazało się jednak, że nie idzie mi dobrze systematyczne przedstawianie treści. Długo nie pisałem zupełnie niczego na tym blogu. Zniechęciłem się.

Postanowiłem jednak zastosować radę z 4:21. Od tej pory będę pisał na temat tych fragmentów, które w danym czasie będą poruszały moje wnętrze. W miarę upływu czasu mam zamiar uporządkowywać te wpisy. W ten sposób osiągnę to, co zamierzyłem na samym początku, jednak dojdę do tego inną drogą.

Jeśli zastosowałeś tą zasadę w swoim życiu i zadziałało, proszę daj znać o tym w komentarzach. Z pewnością będzie to cenne dla mnie i innych czytelników.

czwartek, 16 czerwca 2011

Rozdział pierwszy: Tajemnica mądrości

Zanim zaczniemy rozważać treść Mądrości Syracha, chciałbym prosić czytelnika o otworzenie sobie jej treści w osobnej karcie. Aby to zrobić, wystarczy kliknąć prawym przyciskiem myszy tutaj, i wybrać opcję "otwórz w nowej karcie". Umożliwi to śledzenie tekstu Księgi w trakcie rozważań, gdyż nie zawsze w treści wpisu będę zamieszczał tekst danego wersetu - najczęściej podam jedynie odsyłacz do niego w nawiasie.

Rozdział pierwszy, a zatem również sama księga, rozpoczyna się słowami:

"Wszelkiego rodzaju mądrość
płynie od (lub: należy do) Boga
i jest z nim na wieki"

Jak już wspomniano w prologu, księga ta jest zapisem refleksji człowieka, którego charakter był ukształtowany przez Biblię Hebrajską i całe jego postępowanie było zależne od treści pism Starego Testamentu. Na początku swojego własnego dzieła stwierdza on jasno, kto jest źródłem mądrości. Tym kimś jest Bóg.

Można by stwierdzić, że Mądrość Syracha jest zbiorem sentencji (przeczytaj 1:25). Takich zbiorów wydano już mnóstwo. Więcej na ten temat można przeczytać w innym wpisie tego bloga, klikając tutaj (wpis jest w tej chwili w przygotowaniu - proszę o cierpliwość). Prowadzę również bloga poświęconego rozważaniom sentencji łacińskich. Aby go odwiedzić, kliknij tutaj. Takie sentencje powstawały w wyniku obserwacji otaczającego świata. Ich autorzy patrzyli na rzeczywistość, wyciągali wnioski i utrwalali je w postaci złotych myśli. Niewielu jednak spośród nich było ludźmi wierzącymi w jednego Boga. Do tej garstki należał Jezus - syn Syracha, autor Mądrości Syracha. Sentencje, które odnajdziemy w jego zbiorze są efektem trochę bardziej złożonego procesu niż w przypadku np. sentencji łacińskich. Jezus (nie chodzi o Jezusa z Nazaretu) patrzył na świat oczami gorliwego monoteisty. Jego serce było pełne myśli, które zaczerpnął z Tory, a także pism Proroków i Mędrców Izraela. Spoglądał on na świat przez taki właśnie pryzmat. Dodatkowo, jego wnioski nie były efektem czystego "świeckiego" rozumowania. W rozważaniach opierał się właśnie na Biblii Hebrajskiej. Księga Mądrości Syracha jest przez to inna niż pozostałe zbiory tego typu, stanowi bowiem efekt pracy intelektualnej filozofa, który wnioskował w atmosferze gorliwej pobożności i miłości do jedynego Boga.

Myśl, że wszelkiego rodzaju mądrość płynie od Boga, kontynuuje autor w kolejnych wierszach. Człowiek pragnie posiąść mądrość i wiedzę, jednak są pewne rzeczy nieosiągalne, pomimo jego trudu i wkładu pracy; gdyż kto jest w stanie policzyć ziarnka piasku morskiego, krople deszczu lub dni wieczności, choćby nawet bardzo się starał? (werset 2); kto zdoła zmierzyć wysokość nieba, szerokość ziemi i przepaść, choćby włożył w to całe swoje zaangażowanie? (werset 3; należy mieć na uwadze, że autor użył tutaj przykładów, które były adekwatne w jego czasach: dzisiaj umiemy zmierzyć wysokość nieba, wiemy też, że ziemia nie jest płaska, więc nie jest możliwe zmierzenie jej szerokości; mówiąc o przepaści autor ma na myśli ). Podobnie, jak nie jest w stanie osiągnąć powyższych celów, tak nie może też posiąść mądrości swoim tylko wysiłkiem.

Werset 8 stwierdza jasno: "Jeden jest tylko mądry". Mowa oczywiście o Bogu. Jak należy to rozumieć? Oznacza to, że tylko Bóg jest mądry sam z siebie. Inne stworzenia można nazwać mądrymi jedynie dlatego, że Stwórca im tej mądrości udzielił. On stworzył mądrość na samym początku. Istnieje ona od wieków (werset 4). Kiedy stwarzał świat, wylał ją na wszystkie swoje dzieła. Widzimy idealnie zsynchronizowany kosmos. Obserwujemy harmonię przyrody. Podziwiamy zaradność i spryt zwierząt. To wszystko efekt tego, że mądrość została wylana na Boże dzieła. Przejawia się ona we florze i faunie.

Człowiek jest ukoronowaniem dzieła stworzenia i on również został obdarowany mądrością, jednak w największym stopniu są nią obdarzeni ci ludzie, którzy kochają Boga.

piątek, 10 czerwca 2011

Mądrość Syracha w protestantyźmie

Generalnie wśród protestantów księga ta jest traktowana jako apokryf i nie tylko nie zachęca się do jej studiowania, lecz wręcz zniechęca do tego. Znakomita większość kościołów nurtu ewangelicznego uznaje księgi deuterokanoniczne za szkodliwe dla wiary, co wypływa z ignorancji i ksenofobii religijnej tych ludzi, ponieważ niewielu z nich kiedykolwiek czytało te dzieła.

Z księgi Mądrości Syracha robi za to spory użytek Kościół Anglikański. W artykule VI ich Trzydziestu dziewięciu artykułów wiary, księga ta jest wymieniona wśród ksiąg deuterokanonicznych, które "kościół czytuje i traktuje jako przykład życia i pouczenie co do postępowania".

U wielu autorów można przeczytać również, że John Wesley - założyciel ruchu metodystycznego, cytował Mądrość Syracha wielokrotnie w swoich kazaniach. Póki co nie sprawdziłem tego, jednak w najbliższym czasie mam zamiar to zweryfikować.

Mądrość Syracha w wersji audio

Kliknij tutaj, a łącze przeniesie Cię do strony, na której znajduje się cała Biblia Tysiąclecia w plikach mp3. Wśród nich jest też plik z wersją audio Mądrości Syracha.

Sam korzystam z wersji audio Mądrości Syracha. Włączam ją sobie na komputerze i mogę słuchać jej treści pijąc kawę, jedząc ciastko, spacerując po pokoju (trudno mi się skupić w jednej tylko pozycji).

Dzięki wersji audio możesz też słuchać Mądrości Syracha podcza spaceru w parku czy lesie, w trakcie podróży, itd.

Gorąco polecam ściągnięcie tego pliku mp3.

Prolog

Tekst prologu znajduje się tutaj. Podzielony został on roboczo na 36 linii.

Jest to chyba jedyna księga w Biblii katolickiej, która zawiera starożytny prolog. Jest on dziełem tłumacza, który był wnukiem autora tekstu.

Na samym początku (linia 1) tłumacz uznaje szczególną wartość bardzo wielu ksiąg, które poprzedziły napisanie Mądrości Syracha i z których, według linii 9-11, czerpał jej autor. Do zbioru tych ksiąg należy Tora (Pięcioksiąg Mojżesza), Prorocy i, jak to nazywa autor przekładu, "inne księgi ojczyste". Ten zbiór ksiąg nazywamy dzisiaj Biblią Hebrajską. Jezus, syn Syracha, zanim stworzył swoje dzieło, poznał dogłębnie wszystkie te Pisma i zdobył biegłość w posługiwaniu się nimi. Księga Syracha jest przesiąknięta duchem Tory, Proroków i innych Pism, ponieważ światopogląd jej autora został przez te księgi ukształtowany. Eklezjastyk (tak brzmi inna nazwa księgi, którą na łamach tego bloga się zajmuję) jest więc podporządkowany i osadzony na Biblii Hebrajskiej, co jest widoczne niemal na każdej stronie. Księga ta jest zapisem refleksji życiowych autora, który postępował zgodnie z nauką Świętych Pism, nie można więc przecenić jej niezwykłej wartości.

Autor przekładu znalazł odpis tej księgi w Egipcie, który był wtedy pod panowaniem króla Euergetesa. Od razu zachwycił się "nieprzeciętną nauką", jaką ta księga prezentowała. Zapragnął on, aby inni jak najszybciej zapoznali się z jej treścią. Niewielu spośród jego rodaków mieszkających wtedy w Egipcie znało język hebrajski, więc zaszła potrzeba dokonania przekładu. Tłumacz, jak sam stwierdza, poświęcił "wiele bezsennych nocy i nauki", aby jak najszybciej ukończyć swoje dzieło. Przyznaje jednak, że nie wszędzie udało mu się, pomimo "usilnej pracy", oddać tekst w sposób właściwy, ponieważ nie jest to możliwe, gdyż "nie mają tej samej mocy słowa czytane w języku hebrajskim, co przełożone na inną mowę". Skoro jednak tłumacz włożył taki ogrom pracy, a intencją jego było jak najlepsze oddanie treści, możemy spokojnie czytać jego dzieło, ufając, że wiernie odzwierciedla zapis oryginalny.

Tłumacz zachęca nas, abyśmy czytali księgę z życzliwością i uwagą, co mam zamiar właśnie czynić...

Przekłady księgi Mądrości Syracha, które czytuję

Na dzień dzisiejszy jest to przekład katolicki Biblii Tysiąclecia. Czyta się bardzo dobrze. Zawiera dużo ciekawych przypisów. Posiadam wydanie w niewielkim formacie, co ułatwiło mi czytanie podczas moich rozlicznych podróży.

Mam zamiar korzystać również z katolickiego przekładu Biblii Poznańskiej. Poznałem ten przekład już wcześniej i mam o nim bardzo dobre zdanie, zwłaszcza jeśli chodzi o Stary Testament. Bardzo lubię przypisy. Są niezwykle ciekawe i pomocne w zrozumieniu tekstu. Często podane są w nich informacje, które ciężko odnaleźć gdzie indziej.

Innym przekładem, z którego chciałbym czerpać jest English translation of the Septuagint by Sir Lancelot Charles Lee Brenton wydany po raz pierwszy w 1851 roku. Jest to tłumaczenie Septuaginty (greckiej wersji Starego Testamentu) na ówczesny język angielski. Jest on dostępny jako moduł do programu e-sword, który to program bardzo gorąco polecam.